Technische avond  10 mei bij Autrans in Lunteren

De versnellingspook; tijdens  een doorsnee rit wordt die al snel tientallen keren verzet.  Duizenden keren per jaar. En meestal doe je dat gedachteloos. Je staat niet altijd bij stil bij het ingewikkelde mechaniek wat bediend wordt met die pook. Wat gebeurt  er binnen die versnellingsbak? Hoe werkt het eigenlijk en hoe houd je dat allemaal in goed conditie?

Dat was het onderwerp van gesprek tijdens de workshop van 10 mei bij Autrans In Lunteren. De heren Kees Kenters en Jerry Bresser van Autrans verzorgden samen een presentatie waarbij verhelderende filmpjes afgewisseld werden met verhalen uit de praktijk. Na de presentatie werd aan de hand van een gedemonteerde LT77 versnellingsbak de  theorie uit de filmpjes  in de praktijk gedemonstreerd. En die combinatie werkt verrassend goed. Want die schematische rode lijn die in het filmpje de overbrenging van de 3^e versnelling verbeeldde krijgt dan plotseling vorm in de tandwielcombinatie die voor je op de werkbank ligt. Opeens zie je dan het verschil tussen de prise-as, hoofdas en secundaire as. Maar de werking van een synchromesh ring is ook meteen duidelijk als Kees in de echte bak demonstreert wat er gebeurt wanneer je naar een lagere versnelling schakelt.

Ontwikkelingen

De handgeschakelde versnellingsbak bestaat al heel lang. In essentie is de werking nog steeds dezelfde als in het begin. Natuurlijk is de mechanica voortdurend aangepast aan de laatste stand van de techniek. Materialen werden sterker, lichter en duurzamer. Dat moest ook wel. De motorvermogens werden in de loop der jaren steeds groter. Al die krachten moeten verwerkt worden in de bak.
Ook op het gebied van smering is er veel veranderd. De vroege bakken kon je bij wijze van spreken vullen met slaolie. Moderne versnellingsbakken stellen hoge eisen aan de olie.
Een opvallend zichtbaar verschil tussen oude en nieuwe techniek is het formaat van de tanden op de tandwielen.  In oude bakken zie je vaak grote grove tanden. Met de hedendaagse materialen is het mogelijk om heel fijne vertanding te maken. Fijne tandwielen lopen soepeler en stiller. Door de superieure kwaliteit van het metaal zijn ze toch sterker dan de forse kammen van vroeger.

Chiptuning

Een versnellingsbak is een robuuste constructie.  Zolang die constructie goed bediend wordt en regelmatig onderhoud krijgt kan hij heel lang mee gaan. Bij Autrans ziet men regelmatig de gevolgen van onjuist gebruik.  Schade is vaak het gevolg van onvoldoende smering of oververhitting. Chiptuning van motoren kan ook schade veroorzaken aan de bak. Binnen ons webforum is chiptuning regelmatig onderwerp van discussie.  Wanneer je tuning overweegt houd er dan rekening mee dat de versnellingsbak ontworpen is om een bepaald maximaal vermogen te verwerken. Zo heet de R380 bak (gemonteerd onder veel Defenders en Discoverys) niet voor niets zo. De bak is ontworpen om maximaal 380 NewtonMeter te verwerken. Bij Autrans bewaart men een hoofdas die afkomstig is uit de automatische bak van een Range Rover. De as is volkomen getordeerd en gescheurd.  Het gevolg van teveel vermogen afkomstig uit een gechipte motor. Dus: bezint eer ge begint!

Lees in een van de volgende magazines een uitgebreider verslag.

Ton Staal, Mei 2011

Meer foto's: Sam Weesie